//////

PRACA WSTECZ

Jako przykład można tu wymienić pracę wstecz; akceptując ją, badacz zakłada, że problem został już rozwią­zany i zadanie polega na znalezieniu drogi pro wadzącej do ostatecznego wyniku; zgodnie : tym w łamigłówce „Piramida” rysuje odwróco­ną piramidę i zastanawia się, jak „przeszedł” od sytuacji końcowej do sytuacji początkowej. Wybitni uczeni prawdopodobnie stosują wiele wyrafinowanych heurystyk, z których nie zaw­sze zdają sobie sprawę, a które pozwalają zna­leźć poprawny kierunek poszukiwań i maksy­malnie ograniczyć liczbę możliwych kombi­nacji.Jak przebiega heurystyczny proces rozwią­zywania problemów naukowych? Na to pyta­nie podano już wiele odpowiedzi o różnej war­tości poznawczej. Najbliższy mi jest model Dunckera,który próbował udowodnić, że po­mysł rozwiązania powstaje stopniowo; można wyróżnić trzy zasadnicze etapy rozwoju no­wych idei.

JĘZYK UCZONYCH

Później jednak uczeni zaczęli posługiwać się sformalizowanym i bezosobowym językiem, który był niezrozu­miały dla niespecjalistów. Zdaniem Goodfielda stopniowo rodziła się nieufność wyrażana przez poetów czy prozaików wobec nauki. Artyści spostrzegali ją jako wielką siłę ekonomiczną i społeczną, ale nie rozumieli dramatów uczo­nych i ich subiektywnych przeżyć. Patrzyli na naukę jako na Jogromną piramidę, która we wnętrzu jest pusta. Znany poeta W. Blake po­wiedział kiedyś, że nauka degraduje wyobraź­nię i odbiera człowiekowi duszę. Nie wszyscy akceptowali tak radykalne poglądy. W każdym razie dla większości pisarzy, poetów czy dra­maturgów twórczość naukowa nie była dosta­tecznie atrakcyjna i pociągająca.

WAŻNE BADANIA

Niemniej ich badania są ważne w danej dyscyplinie. W tej kategorii mogą znaleźć się wszystkie typy intelektualne wymienione przez Mazura, z wyjątkiem pio­nierów. Uczony przeciętny (zwykły) jest za­tem pożytecznym pracownikiem i nie należy go mieszać z pseudouczonymi, miernotami* czy Wag i erami, którzy niczego nowego nie wnoszą do nauki i którzy uwili w niej swoje gniazdo, ponieważ udało im się umknąć przed selek­cyjnym sitem.Naukoznawcy próbują dokładniej scharak­teryzować te dwie wyróżnione przeze mnie grupy uczonych. De Solla Price twierdzi, że liczba wszystkich uczonych rośnie do kwa­dratu uczonych wybitnych, że o ile liczba nau­kowców podwaja się co dziesięć lat, to liczba luminarzy podwaja się co lat dwadzieścia.

RADIO I TELEWIZJA

Zarówno radio jak i te­lewizja znaczną część programu wypełniają audycjami cyklicznymi. Jest to właściwy sposób działania. Odbiorca zna tytuł, wie czego w audycji może się spodziewać; jeżeli cykl go interesuje gotów jest wybaczyć auto­rom nawet nieudaną pozycję. Na popularność zatem konkretnego cyklu, konkretnych audycji, składa się nie tylko zasięg społeczny, który może być wynikiem choćby atrakcyjnych godzin emisji, a także — i to przede wszystkim — proporcjonalny stosunek osób systematycznie z takich audycji korzystających do odbiorców okazjonalnych, przypadkowych.

ZWIĄZANE Z TELEWIZJĄ

Rozważania wokół zagadnień związanych z programami popularno­naukowymi w aspekcie telewizji, kończymy uwagami na temat — jakie iest zapotrzebowanie społeczne na tego rodzaju pozycje, oraz jakie czyn­niki — poza treścią i formą — mają istotny wpływ na wielkość audy­torium. W postulatach zgłaszanych w ankiecie, telewidzowie domagają się zwiększenia liczby już istniejących programów, przedłużenia czasu ich trwania do 40 minut (jak np. „Eureki”), a nawet do jednej godziny (w przypadku „Klubu sześciu kontynentów”), oraz wprowadzenia nowych cyklicznych audycji z zakresu przyrody, medycyny, techniki i kosmo- nautyki.

Internet dynamicznie rozwijającym się środkiem przekazu

Obok prasy, radia oraz telewizji jako mass mediów coraz więcej mówi się o globalnej sieci, która zyskała jednocześnie miano najdynamiczniej rozwijającego się środka masowego przekazu. Właśnie w sieci powstaje coraz więcej różnego rodzaju portali oraz stron, za pośrednictwem których możemy dowiadywać się o najświeższych informacjach z kraju oraz ze świata, a co więcej, na pewno musimy również wiedzieć o tym, że właśnie Internet powoli umożliwia nam także oglądanie wiadomości, a więc staje się środkiem masowego przekazu podobnym nieco do telewizji. Na pewno warto wiedzieć, że sieć jest coraz bardziej powszechna, a w zasadzie dostęp do niej. Jeśli więc mamy w swoim domu komputer z dostępem do sieci, to na pewno wszyscy doskonale wiemy, że możemy tam znaleźć wiele różnego rodzaju informacji oraz wiadomości o wydarzeniach z naszego kraju i ze świata. Warto też dodać, że Internet umożliwia rozwój dziennikarstwa obywatelskiego, które także staje się coraz popularniejsze, właśnie za sprawą globalnej sieci.

Reklama nakręca gospodarkę

Czy wiesz, że reklama jest nazywa dźwignią handlu nie bez powodu? W zasadzie cały handel się na niej opiera. Bez reklamy nikt by nie wiedział, gdzie kupić daną rzecz. Musisz wiedzieć czytelniku, ze dzisiaj marka i jej promocja to najlepszy produkt. Zazwyczaj na rynku finansowym inwestorzy nie poświęcają swoich pieniędzy na kupno fabryk, ale właśnie na rozpoznawalną w świadomości konsumentów markę. To niesamowite jak odpowiednia reklama może przyczyniać się do wzrostu efektywności sprzedaży. Profesjonaliści wiedza, że marketing oraz wszystko co z nim związane jest najistotniejszym elementem przetrwania współczesnych przedsiębiorstw, które chociaż minimalnie myślą o osiągnięciu sukcesu. Oczywiście wyrobienie odpowiedniego wizerunku kosztuje wiele poświęcenia, ale to się naprawdę opłaca. Później wypromowaną w idealny sposób markę można sprzedać zazwyczaj z kilkuset procentowym przebiciem. Niektóre przedsiębiorstwa dzisiaj opierają nawet na takiej strategii swoje funkcjonowanie. Widzisz wyraźnie, że reklama nakręca gospodarkę, ale daje przede wszystkim sukces sprawnie poruszającym się w obszarze marketingu przedsiębiorcom. Warto mieć to na uwadze.

Media śmieciowe – ewolucja czy regres informacji

W świecie mediów i informacji można zaobserwować pewien niepokojący trend. Coraz więcej mediów zamiast zajmować się ważnymi wiadomościami podaje coraz więcej informacji śmieciowych. O dziwo serwisy te cieszą się coraz większą popularnością. Wiadomości podawane przez te media – nazywane niejednokrotnie serwisami plotkarskimi – są bardzo specyficzne. Dziennikarze pracujący dla gazet, telewizji czy portali plotkarskich często pracują na granicy prawa. Przekupstwa, manipulacje czy po prostu kłamstwa to najczęściej wykorzystywane sposoby zdobycia tematu do kolejnej plotki. Nierzadko zdarza się, że informacje podawane przez te serwisy naruszają dobre imię czy prywatność podmiotu informacji. Sposób podawania tych rewelacji oraz zdjęcia obrazujące daną informację także pozostawiają wiele do życzenia. Są to teksty wysoce subiektywne, nierzadko oskarżycielskie, bazujące na najniższych uczuciach potencjalnego odbiorcy, mające na celu jedynie wywołać sensację. Często takie gorące tematy krzywdzą opisywaną osobę lub naruszają jej prywatność, robiąc gorący temat na przykład z czyichś rozterek sercowych, kłopotów rodzinnych, choroby czy też osobistych tragedii.

Wiadomości czasem za daleko wypływają

Media pochłaniają mnóstwo czasu szczególnie młodym ludziom. Ci, przed komputerem, telewizorem, czy też innymi wynalazkami potrafią przesiadywać nawet kilka godzin dziennie. Dzieję się tak przede wszystkim przez ciekawość, każdy chce wiedzieć co jest popularne na świecie, nie stać w tyle a być na bieżąco. Jest to zrozumiałe, ale bez przesady. Warto się zastanowić nad swoim zachowaniem, korzystniej jest pochłaniać informację będąc uczestnikiem, a nie narażać się na niekorzystny wpływ nowoczesności względem oczu. Taka jest prawda, czasem lepiej wiedzieć mniej, szczególnie teraz kiedy świat nie budzi wielkiego zaufania. Warto, aby opiekunowie uważali na swoje pociechy, obserwowali, wyznaczali czas w towarzystwie mediów. Naprawdę to nie są żarty, o niektórych sytuacjach dzieci nie powinny wiedzieć. Chociażby na tematy intymne, już naprawdę bardzo mały szkrab potrafi pytać o kwestię tego rodzaju, wiadomo, że to wszystko z pobieranych informacji. Na wszystko przyjdzie czas jeśli będzie się uważało na nowoczesne zagrożenia.

Zaleca się uwagę na media

Przedsiębiorstwa zazwyczaj korzystaj z nowoczesności. Chodzi tu miedzy innymi o reklamy, dzięki którym jest o wiele większe zainteresowanie różnego rodzaju produktami. Należy jednak mieć świadomość, że teraźniejsze czasy mimo takiej wygody są przede wszystkim ogromnym niebezpieczeństwem. Weźmy takie zakupy, które społeczeństwo robi praktycznie każdego dnia. Funkcja codzienna, pokusy rosną właśnie przez media. Wystarczy włączyć telewizor, aby pobrać ogromną ilość wiadomości, niekiedy tak dużo, że aż w głowie się miesza. Młodzi ludzi zazwyczaj nie zdają sobie sprawy jaka to wielka manipulacja, wszystko ma jeden cel, zarobienie pieniądza. Cokolwiek by to nie było, zawsze zaleca się zwracać szczególną uwagę na jakość, może to być właśnie za pośrednictwem techniki. Internet, idealny przekaźnik. Pomaga otworzyć oczy, uświadomić, przecież dzięki temu wiemy co się dzieję dookoła nas. Media na pewno są niebezpieczeństwem, lecz tylko wtedy kiedy człowiek nie uważa na jego ingerencję, nie zauważa minusów. Jeśli jest świadomy, może bez żadnych ograniczeń z nich korzystać i cieszyć się z tego, że funkcjonuję w takich czasach.

KIERUNEK POSZUKIWAŃ

Na etapie pierwszym badacz wybiera ogólny kierunek poszukiwań rozwiąza­nia; kierunek ten drastycznie ogranicza rejon poszukiwań i w znacznym stopniu decyduje o     sukcesie. W zadaniu z zapałkami istnieją dwa główne kierunki; jeden z nich wiąże slię z ukła­daniem zapałek na płaszczyźnie; idąc w dru­gim kierunku człowiek poszukuje rozwiązania w przestrzeni. Tylko ten ostatni pozwala osiąg­nąć cel. Watson i Criek przez wiele lat pro­wadzili badania nad strukturą przestrzenną kwasu dezoksyrybonukleinowego DNA, zasad­niczego nośnika cech dziedzicznych. W począt­kowej fazie rozwiązywania tego trudnego pro­blemu wpadła im do głowy szczęśliwa myśl, że DNA ma strukturę spiralną. Idąc w tym kie­runku próbowali zbudować model tego mate­riału genetycznego.

W PRZECIWIEŃSTWIE DO ŁAMIGŁÓWEK

W przeciwieństwie do łamigłówek, którymi zajmuje się psychologia eksperymentalna, nau­ka rozwiązuje problemy nowe. Rozwiązywanie ich wymaga pewnych zalet intelektu . Dość pewne jest jednak twierdzenie, że również proces odkry­wania regulowany jest przez zespół heurystyk. Chyba rację ma Simon, że mocne reguły heurystyczne to „tajemnicza broń”, która de­cyduje o sukcesie uczonego,, która ukierunko- wuje proces twórczy i nadaje mu określoną strukturę Rozwiązując naukowe problemy ba­dacz często poszukuje analogii i modeli. Stara się ując zagadnienie w abstrakcyjnym języku. Nierzadko rozwijając ogólny cel tworzy drze­wo podcelow i następnie kolejno realizuje szczegołowe podcele. Czasem heurystyki są bardzo wyrafinowane.

ZASADY I REGUŁY

Heurystyki to zasady, reguły, tricki i intuicje ukierun­kowujące czynności rozwiązywania problemu i decydujące o jej selektywnym charakterze fasady te nie są zbyt dobrze określone i nie gwarantują one, że praca skończy się sukce­sem; są więc zawodne. Jeśli rozwiązujący przedstawione łamigłówki, stosuje heurystyke- „poszukaj problemów analogicznych, z który­mi w przeszłości się stykałeś i których wynik można by przenieść do nowej sytuacji” nie wiadomo, czy ostatecznie rozwiąże te zagadnie­nia. .Proces rozwiązywania problemów fest więc procesem heurystycznym Po­znanie go wydaje się trudniejsze niż poznanie czynności stereotypowych, powtarzalnych i al­gorytmicznych.

ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW

Rozwiązywanie problemów wymaga twórczego myślenia. Poniżej przedstawiłem dwa zagadnienia, dobrze znane z psychologii eksperymentalnej. Rozwiązując pierwsze z nich (a) osoba musi ułożyć z sześciu zapałek cztery trójkąty o bo­kach równych wielkości zapałki. W łamigłów­ce drugiej (b) danych jest 10 monet, które tworzą czteropiętrową piramidę. Zadanie pole­ga na odwróceniu jej po przestawieniu jedynie trzech monet. Żadne algorytmy matematyczne, reguły logiczne czy przepisy technologiczne nie pomogą ludziom w trakcie rozwiązywania takich problemów.Rozwiązując je człowiek stosuje różnorodne heurystyki; to ostatnie pojęcie staje się kluczem, z,a pomocą którego można odsłonić wiele tajemnic twórczego myślenia.

PEWNE NADZIEJE

Pewne nadzieje budzi nowy język opi­su, jakim jest tak zwana teoria kata­strof (teoria osobliwości). Ta dość niezwy­kła i zabawna teoria pozwala rekonstruować złożone procesy poznawcze i emocjonalne; po­zwala odtwarzać ich tempo, nieciągłość i oso­bliwości. Być może, teoria katastrof pozwoli nam w końcu zrozumieć zjawisko inkubacji i olśnienia- Badacz zajmujący się twórczością musi ciągle poszukiwać nowych języków i na­rzędzi opisu aktu odkrycia. Te, którymi obec­nie rozporządzamy, nie zawsze pozwalają od­słonić dynamikę i złożoność procesów twór­czych.Ludzie, którzy kiedykolwiek badali czynność rozwiązywania problemów — zarówno typu łamigłówka, jak i zagadnień naukowych — doskonale zdają sobie sprawę z tego, że niezna­ne są żadne algorytmy i rzetelne metody, które można by wykorzystać w tej czyn­ności.

TRZECIE ŹRÓDŁO WIEDZY

Trzecie źródło wiedzy o procesie twórczym właśnie się kształtuje. W ostatnich latach od­kryto nowe metody i nowe języki, za pomocą, których można opisać złożone czynności ludz­kie. Tak na przykład zaczęto konstruować róż­norodne programy symulujące zachowanie rzeczywistych ludzi. Już obecnie istnieją pro­gramy, jak GPS, które zdolne są rozwiązywać wiele prostych problemów podobnie jak czło­wiek; GPS umie odtwarzać proces poszukiwa­nia rozwiązania łamigłówek typu „O wilku, kozie i kapuście”. To prawda, że droga prowa­dząca od tej łamigłówki do rewolucyjnych odkryć jest daleka, jednak nauka polega na metodzie przybliżeń; nie można wykluczać hi­potezy, że w przyszłości programy symulujące staną się modelami złożonych procesów twór­czych.